Cœliakie

"Cœliakie", ook glutenenteropathie genoemd, is een auto-immuunziekte veroorzaakt door overgevoeligheid van de dunne darmwand voor gluten die aanwezig zijn in bepaalde graansoorten.

Oorzaken

De ziekte kan zich op elke leeftijd manifesteren, tengevolge van onbekende omgevingsfactoren (mogelijks een virus) die inwerken op een genetisch voorbeschikt subject. Het lichaam maakt antistoffen tegen eigen lichaamscellen waardoor ontstekingsletsels ontstaan die voornamelijk gelokaliseerd zijn in de dunne darm. Het slijmvlies van de dunne darm raakt zodanig beschadigd dat malabsorptie ontstaat. Het dunne darm slijmvlies herstelt zich geleidelijk wanneer een (strict) glutenvrij dieet gevolgd wordt.

Symptomen

Bij zuigelingen en kleine kinderen: diarree, winderigheid, gebrek aan eetlust, braken, kniezerigheid, gewichtsverlies,… Bij oudere kinderen en volwassenen: het ziektebeeld is dikwijls atypisch: gebreksziekte ten gevolge van malabsorptie (ijzer, eiwitten, vitaminen, mineralen,…) chronische vermoeidheid. Minder dan de helft van de volwassenen heeft spijsverteringsstoornissen. Soms stelt men ook een lactose-intolerantie vast. Men kan daarnaast nog andere stoornissen vaststellen zoals zenuwinzinking, andere neurologisische problemen, gewrichtspijn, onvruchtbaarheid (infertiliteit), herhaalde miskramen, migraine, aften, haaruitval, huiduitslag, onverklaarbare bloedarmoede, osteoporose. De ziekte kan ook asymptomatisch zijn. Hierdoor wordt deze ziekte dikwijls niet gediagnostiseerd.
Men ziet vaker associaties met andere ziektebeelden, met bepaalde auto-immuun aandoeningen zoals suikerziekte, schildklieraandoeningen, leverziekten, het Downsyndroom, syndromen bij mensen met een uitgesproken botontkalking (osteoporose).

Prevalentie

De prevalentie wordt geschat op 1 persoon op 300, maar kan sterk variëren per land. Doordat de ziekte bij volwassenen zich onder atypische vormen manifesteert, is het goed mogelijk dat slechts 1 persoon op 10 wordt gediagnostiseerd.

In het kader van het NutriPôle project, wil men een serologische opsporing doen van cœliakie binnen de Brusselse populatie. (“Doelstellingen” in de tekst van de presentatie van NutriPôle)

Behandeling

Aangezien gluten de schadelijke factor is, zal de behandeling bestaan uit het volgen van een levenslang strikt glutenvrij dieet.

De glutenbevattende granen zijn: tarwe, rogge, haver, gerst, mout, spelt en kamut en hun hybriden. Doorgaans wordt haver eveneens verboden maar er bestaan hierover verschillende meningen. Rijst, maïs, sorgo, gierst, quinoa,… zijn toegelaten. Men kan met de glutenvrije granen koekjes en gebak bereiden.
Gevoelige personen reageren reeds op enkele miligram gluten.

Er zijn glutenvrije equivalenten van bloem, gewoon brood, koekjes, gebak en pasta’s in de handel.
In het kader van het Nutripôle project, zal een serologische opsporing van cœliakie binnen de Brusselse bevolking plaats vinden.

Dermatitis herpetiformisis een aandoening die verwant is aan cœliakie Het wordt ook wel 'cœliakie van de huid’ genoemd. Ook deze ziekte ontstaat door een overgevoeligheid voor gluten. De behandeling van dermatitis herpetiformis bestaat, naast gerichte medicatie, uit het volgen van een glutenvrij dieet.

Er bestaan 2 Belgische verenigingen :

VCV - Vlaamse Cœliakie Vereniging

SBC - Société Belge de la Cœliaquie

Deze vereningen bieden informatie en algemeen advies (recepten, merkartikelenlijst…) aan hun leden.