Pinda's : algemeenheden

Historiek en situering in de wereld

Pinda’s zijn afkomstig van een tropische plant uit Zuid-Amerika. Als goedkope en belangrijke bron van eiwitten, vetten, vitaminen en mineralen, hebben ze zich verspreid over de gehele wereld (Europa, Azië en Afrika), voornamelijk in de Verenigde Staten waar hun consumptie bijzonder hoog ligt (ongeveer 3,2 kg/jaar/persoon) (Rancé, F., 2008).

De twee grootste producenten van pinda’s zijn China en India, de grootste uitvoerders zijn Argentinië, India, en de Verenigde Staten (Internationaal Commercieel Centrum, 2009). Iets minder dan de helft van de wereldproductie is direct bestemd voor de voeding, de rest wordt geperst om olie te maken en veevoederkoeken. Er zijn grote verschillen in de consumptiegewoonten van het ene land tot het andere: de Verenigde Staten gebruiken 60 % van hun productie voor het maken van voedingsmiddelen en ze voeren slechts 20 % uit. Argentinië en Zuid-Afrika daarentegen exporteren 75 % van hun productie.

Plantkundig

De botanische benaming van de pinda, ook aardnoot genoemd, is de Arachis hypogaea (Food and Agriculture Organisation, 2010). Het is een peulvrucht behorend tot de familie van de vlinderbloemigen of papilionacea (Leguminosae of Fabaceae) waartoe ook erwten, sojabonen, linzen en verschillende bonenvariëteiten behoren. Sommige andere planten maken eveneens deel uit van deze familie, zoals de lupinen, de johannesbroodboom en het zoethout (réglisse). Hoewel de pinda soms (vooral in de Angelsaksische landen) bij de noten of schaalvruchten gerekend wordt (namelijk bij de okkernoten, hazelnoten, pistaches, pijnappelpitten, amandelen, cashewnoten, enz.) maakt ze geen deel uit van deze groep. Ze is vanuit taxonomisch oogpunt inderdaad verschillend (Rancé, F., 2008).

Bien qu’on entende souvent le contraire (surtout dans les pays anglophones), l’arachide ne fait pas partie du groupe des fruits à coque (noix, noisettes, pistaches, pignons, amandes, noix de cajou, etc.). Elle est en effet différente d’un point de vue taxonomique (Rancé, F., 2008a).

De voornaamste gecultiveerde variëteiten van de Arachis hypogaea zijn (Boulay, A. et al., 2008) :

• Virginia: het grootste deel van de Noord-Amerikaanse productie ;
• Runner: een variëteit die een grote groei kent in het Zuid-Oosten van Amerika ;
• Spanish: kleine vruchten die rijk zijn aan olie en voornamelijk met dat doel verbouwd worden ;
• Valencia: kleine vruchten die geroosterd zeer geapprecieerd worden.
  Het aantal variëteiten is echter veel groter, onder andere als gevolg van de vele kruisingen tussen de soorten onderling om de beste planten te bekomen.

Terminologie

De pinda is bekend onder vele benamingen. Behalve zijn wetenschappelijke naam Arachis hypogaea worden de benamingen aardnoot, grondnoot, olienoot of apennoot gebruikt. De benamingen pinda(noot) en aardnoot worden het meest gebruikt om de vrucht in de peul aan te duiden. Maar er zijn evenwel nog vele andere benamingen (Ham Pong, A., 2007., Food and Agriculture Organization, 2010), zoals: arachide, cacahuète (Frans), arachis, beer nut, cacahuate (Spaans), cacahète, goober nut, goober pea, groundnut, Manila nut, monky nut, ontjom (Indonesië) peanut, pindar, pistache de terre,…

Nutritionele samenstelling

De pinda is een voedingsmiddel dat rijk is aan eiwitten (30 %) en vetten (ongeveer 50 %). Het koolhydraatgehalte bedraagt ongeveer 7.5 %. De pinda-eiwitten zijn, zoals bij de meeste peulvruchten, glycoproteïnes die lectines genoemd worden. Ze bezitten de eigenschap om zich heel specifiek te binden met oligosachariden. Deze reactie is vergelijkbaar met een antigeen-antilichaamreactie.

De olie die uit pinda’s geëxtraheerd wordt (100 % vet) bestaat voor het grootste gedeelte uit mono-onverzadigde vetzuren (54 %), maar eveneens uit een belangrijke hoeveelheid verzadigde vetzuren (19.6 %) en meervoudige onverzadigde vetzuren (21.6 %). Ze is van voedingsstandpunt uit gezien niet zo interessant omwille van het grote percentage verzadigde vetzuren (in tegenstelling met koolzaadolie, olijfolie en zonnebloemolie) en het kleine aandeel omega-3 vetzuren.

Bron : Souci/Fachmann/Kraut, Food Composition and Nutrition Tables
Seventh edition, 2008.

Behalve de gunstige voedingswaarde wegens het hoge gehalte aan eiwitten en voedingsvezels is het interessant gehalte van volgende voedingsstoffen het vermelden waard: niacine, zink, fosfor, magnesium, koper en mangaan, evenals de aanwezigheid van resveratrol en antioxidanten. Anderzijds kunnen pinda’s het zeer giftige aflatoxine bevatten, een substantie die geproduceerd wordt door een champignon, de Asparagillus flavus (SN, 2010; Food and Agriculture Organization, 2010).

Vormen en bronnen

Voeding

De pinda wordt in de meeste regio’s in de wereld in haar geheel verdeeld (in de peul of gedopt).
De meest gebruikelijke bereidingsmethode bestaat in het roosteren van de zaden. In gegrilde toestand worden ze ‘natuur’ of gezouten gegeten. De andere belangrijke gebruiksvormen zijn pindaboter of pindapasta, pindameel (bijvoorbeeld om tarwebloem te vervangen), olie, en de afgezonderde eiwitten (University of Georgia (USA), 2010). In Taiwan wordt de pinda zelfs onder vorm van “melk” en “yoghurt” geconsumeerd (SN, 2009).
Het gevaar van pinda’s in de problematiek van allergie komt door het gebruik bij de fabricage van samengestelde voedingsmiddelen. Onder verborgen of gemaskeerde vorm is het een potentieel gevaar voor allergische personen.

Non-food

Behalve in voedingsmiddelen kan men pinda’s ook terugvinden in non-food producten zoals dierenvoeder, cosmeticaproducten en in producten van de farmaceutische en agrarische sector.

zie hoofdstuk 5